บทนำ

บทนำ : ต้นความแห่งประเพณี

ในภาวะที่บ้านเมืองเปลี่ยนแปลงไปตามกระแสของโลกนั้น ศิลปหัตถกรรมพื้นบ้าน จากเดิมที่เคยเป็นส่วนหนึ่งในวิถีชีวิตของชาวบ้านในชนบทก็มิอาจต้านทานหรือแม้แต่จะ หยุดนิ่งมิให้เกิดการปรับเปลี่ยนไปตามสภาวการณ์ที่เกิดขึ้นได้ ความเปลี่ยนแปลงเช่นนี้ เป็นไปตามเหตุและปัจจัยพอจะสรุปได้ดังนี้

ชนชาวไทยแห่งสยามประเทศจัดเป็นสังคมใหญ่ประกอบด้วยหมู่ชนหลายหมู่เหล่า ต่างเพศหลายวัย หลากการทำมาหากินและหลายอาชีพการงาน ทั้งผู้คนแต่ละคนแต่ละครอบครัวยังคิดเห็นเป็นเสรีและ ต่างจิตต่างใจกัน ซึ่งเป็นปรกติแห่งความเป็นคนทั่วไปในสังคมไม่ว่าขนาดย่อมหรือขนาดใหญ่

ความประพฤติและการปฏิบัติอันหลากหลายของคนจำนวนมากๆ ในสังคม ย่อมนำมาซึ่งความไม่ เข้ากัน ไม่เข้าใจกัน ไม่มีปฏิสัมพันธ์ต่อกัน ซึ่งเป็นเหตุให้เกิดปัญหาขึ้นทั้งในทางสิทธิ ทรัพย์สิน ร่างกาย และจิตใจแก่กันและกันอยู่เนืองนิจได้ สังคมชาวไทยซึ่งเป็นสังคมใหญ่ย่อมหลีกลี้ปัญหาอันนำมาซึ่งความ ไม่ปรกติ ไม่สงบสุข ซึ่งเป็นวิถีแห่งสังคมคนให้พ้นไม่ได้โดยแท้ แต่สังคมชาวไทยมิได้ล้มเหลวทางสังคม นับแต่อดีตกาลตราบจนปัจจุบัน ทั้งนี้เนื่องด้วยชนชาวไทยมีกรอบสังคม กล่าวคือ บรรพชนชาวไทย ผู้ซึ่งผ่าน ร้อนผ่านหนาวและฝนมาจนคุ้นกับปัญหาของสังคมคนอย่างแน่แท้และแจ่มชัด พร้อมเห็นทางและวิธีแก้ ปัญหานั้นๆ จึงได้สร้างกรอบสังคมขึ้นไว้สำหรับเป็นภูมิคุ้มกันและเป็นวิถีในทางปฏิบัติ เพื่อความเป็น ปรกติสงบสุขขึ้นในสมัยแห่งการมีชีวิตอยู่ของบรรพชนนั้น แล้วได้ส่งต่อเป็นทอดๆ ยังอนุชนให้ได้รับ ประโยชน์ ที่จะคุมกันเป็นสังคมใหญ่อยู่ได้ต่อมาตามลำดับ

เมื่อสมัยบรรพกาล ในสังคมไม่มีกฎบัตรกฎหมายสำหรับปกครองป้องปรามและกำหนดโทษผู้ กระทำการอันเป็นเหตุไม่ปรกติขึ้นแก่คนและทรัพย์แห่งสังคมดังเช่นในปัจจุบัน ในฝ่ายอาณาจักร พระเจ้าแผ่นดินทรงปกครองและบริหารราชการแผ่นดิน พิจารณาอรรถคดี และพิพากษาความโดยอาศัยหลักการแห่งพระธรรมศาสตร์ และพระราชศาสตร์ ซึ่งภายหลังจัดให้เป็น กฎหมายประเพณีในฝ่ายพุทธจักร คณะสงฆ์ได้ใช้พระวินัย เป็นหลักสำหรับควบคุมความประพฤติและการปฏิบัติ สำหรับพระภิกษุสามเณร และถือเป็นวัตรปฏิบัติสำหรับนักพรตในพุทธจักรในฝ่ายพลเมืองหรือสามัญทั่วไปย่อมดำรงชีพดำเนินชีวิตเป็นปรกติสงบสุขอยู่ได้และอยู่ร่วมกัน ได้ โดยความเข้ากันได้ และมีความสัมพันธ์ดีต่อกัน ก็โดยได้ใช้กรอบสังคมที่เรียกว่า ประเพณี กำกับ พฤติกรรมแห่งตนและคนร่วมสังคมมาโดยลำดับด้วย